Obecna sytuacja na świecie wymusiła u większości osób przeorganizowanie niemalże całego ich życia – zawodowego, szkolnego i prywatnego. Wielu z nas przeszło na zdalny tryb pracy. W związku z zagrożeniem epidemicznym zamknięto szkoły, a co za tym idzie nasze pociechy rozpoczęły nauczanie on – line. Sprzyja to nadmiernemu używaniu przez nich urządzeń elektronicznych. Z powodu prowadzenia zajęć w sposób zdalny uczeń codziennie korzysta z nowych technologii 5 – 6 godzin dłużej niż w przypadku nauczania tradycyjnego. Częstsze korzystanie z nowych technologii to również większe narażenie na takie cyber - problemy, jak hejt, seksting, patostreaming czy oglądanie treści pornograficznych.
Ponadto, życie młodej osoby dotychczas toczące się w co najmniej trzech przestrzeniach (dom, szkoła, przestrzeń publiczna), zostało zawężone do własnego mieszkania. Dzieci i młodzież nie spędzają czasu wolnego na dworze, dlatego ich życie coraz intensywniej toczy się w świecie cyfrowym.
Korzystanie z portali społecznościowych, częstsze oglądanie seriali i filmów w Internecie, częstsze posługiwanie się komunikatorami głosowymi i komunikatorami video może skutkować tym, że powrót do szkoły i do właściwego używania nowych technologii będzie dla nich w istocie dość trudnym wyzwaniem.
Problem nadużywania nowych technologii nie dotyczy tylko dzieci i młodzieży, ale również nas rodziców. To przede wszystkim my musimy w sposób szczególny zadbać o to, co jest określane mianem higieny cyfrowej. Powinniśmy rozważyć jakie podjąć działania w swoich rodzinach, aby ten trudny czas nie zaszkodził naszym pociechom, ich zdrowiu fizycznemu i psychicznemu. Można to zrobić na wiele sposobów:
Uwzględniajmy proces naśladowania. Dzieci uczą się od swoich rodziców różnego rodzaju zachowań poprzez naśladowanie. Należy pamiętać, że dotyczy to również zachowań związanych z używaniem nowych technologii, Internetu czy komputera.
Dbajmy o alternatywę dla świata cyfrowego. Rodzice w sposób szczególny powinni dbać o to, aby każdego dnia budować alternatywę dla świata cyfrowego. Wspólna obecność off - line, dostęp do swobodnej zabawy, spędzanie czasu w sposób analogowy stanowią przeciwwagę dla ciągłego bycia on - line.
Świadomie planujmy czas pozostawania poza siecią. Warto się zastanowić nad takim rozwiązaniem, aby co jakiś czas wspólnie odciąć się od korzystania z jakichkolwiek nowych technologii. Czas odcięcia może być różny (godzina, dwie, wieczór, cały dzień), najważniejsze jest jednak to, aby wszyscy domownicy wyrazili zgodę na taki „rodzinny detoks”, i to, aby w sposób odpowiedni go zaplanować.
Uporządkujmy przestrzeń. W tym kontekście warto uporządkować domową przestrzeń i wydzielić strefy, w których nie używamy nowych technologii. Może to być na przykład stół, przy którym jemy wspólnie posiłki. Sprawdzonym pomysłem jest znalezienie w domu takiego miejsca, gdzie wszyscy odkładamy swoje smartfony, kiedy ich nie używamy. Doświadczenie pokazuje, że jeśli ciągle nosimy smartfony przy sobie, to istnieje większa chęć użycia ich od razu, kiedy przychodzi do nas powiadomienie.
Dbajmy o relacje bezpośrednie: najlepszym czynnikiem chroniącym nas, nasze dzieci i naszych uczniów przed właściwie wszystkimi problemami jest dobrze zbudowana relacja z najbliższymi. Częstsze rozmowy o rzeczach ważnych, spożywanie wspólnych posiłków, wspólne realizowanie obowiązków domowych, gotowanie, sprzątanie, wspólne czytanie książek – przykładów na tworzenie dobrych relacji jest nieskończenie wiele.
Pamiętajmy również, że podstawowym czynnikiem wpływającym na jakość przyswajania wiedzy jest poziom koncentracji na przekazywanym materiale. Warto więc zadbać o stworzenie dla naszych dzieci odpowiednich warunków umożliwiających im skupienie się i koncentrację uwagi. Możemy to osiągnąć m.in. poprzez:
§ Usunięcie z pomieszczenia, w którym uczy się dziecko smartfonów lub innych urządzeń cyfrowych, które nie są potrzebne do nauki zdalnej.
§ Unikanie robienia wielu rzeczy na raz. Pracując podczas lekcji na komputerze lub innym urządzeniu cyfrowym uczniowie powinni mieć wyłączone wszystkie programy, które nie są im w tym czasie potrzebne. Korzystanie z wielu aplikacji „w tle” powoduje brak skupienia się na przekazywanych treściach, a tym samym brak czasu i przestrzeni na zapisywanie się informacji w pamięci długotrwałej.
§ Dbanie o odpowiednią dawkę snu. Należy stworzyć mózgowi przestrzeń i szansę na to, aby została uruchomiona pamięć długotrwała. Proces ten zachodzi między innymi podczas snu, kiedy śpimy, mózg wybiera, które z dzisiejszych wydarzeń należy zachować i umieścić je w pamięci długotrwałej.
§ Wyłączanie powiadomień w smart fonach. To one w sposób zasadniczy zaniżają poziom koncentracji. Jeśli dzieci muszą już naprawdę ich używać, pamiętajmy, aby nie wzmacniać ich na przykład dodatkowym sygnałem dźwiękowym lub światłem. Warto również wyznaczyć sobie zasady sprawdzania napływających do nas powiadomień (np. co godzinę, co dwie godziny, raz dziennie).
§ Wprowadzanie podczas nauczania elementów relaksacyjnych. Zapewnią one dzieciom i młodzieży odpoczynek od natłoku informacji cyfrowych. Odpowiednia relaksacja w trakcie trwania zajęć, właściwie przygotowane przerwy, krótkie ćwiczenia gimnastyczne pomogą ciału i umysłowi odprężyć się i skoncentrować na dalszych zadaniach.
§ Wdrażanie zasad dotyczących czasu ekranowego. Oto kilka przykładów wartych wdrożenia w domu: zaprzestajemy korzystać z jakichkolwiek narzędzi ekranowych na dwie godziny przed zaśnięciem, ustalony w domu czas ekranowy staramy się podzielić na mniejsze porcje, sztywno określamy czas, w którym sprawdzamy e-maile, powiadomienia, wiadomości (np. o pełnej godzinie), warunkujemy używanie przez dzieci i młodzież nowych technologii od wcześniej wykonanych obowiązków szkolnych i domowych.
Opracowała: Urszula Drąg - pedagog
/źródło: Dębski M., Higiena cyfrowa a nauczanie zdalne. O czym powinni pamiętać rodzice?,
https://www.nowaera.pl/nauka-zdalna/edukacja-na-czasie-nauka-i-relacje/higiena-cyfrowa-a-nauczanie-zdalne-o-czym-powinni-pamietac-rodzice#webinarium,03.06.2020/
